1936ko uztailaren 18an eman zen altxamendu faxistatik 90 urte beteko dira bihar. Kolpeak porrot egin zuen eta alderdi eta herritar iraultzaileek, ezkertiarrek eta antifaxistek erresistentziari eutsi zioten hiru urtez. Gerra zibil horren lehenengo egunetatik ekin zioten faxistek errepresio sutsuari, ondoren, Francoren diktadura luzean jarraituko zuena. Hori guztiari inposatutako ahanzturaren hautsa kentzeko helburuarekin jaio zen Basaburuko Ahaztuak, eta, bereziki, gure eskualdean errepresioa jasan zuten herritarrak eta militanteak omentzeko.
Efemeride garrantzitsu honetan ere hala eginen dute Erbitin deitutako elkarretaratze antifaxistan: uztailaren 18an izanen da, larunbatarekin, 17:00etan. Ondoren, lore eskaintza egingo diete Nemesio Delgado Igoako maisuari, Javier Iturbide medikuari eta Miguel Arano gudariari.
Gainera, memoria lantzen duen taldeak testu hau zabaldu nahi izan du deialdiarekin batera:
Isiltasunaren oihartzuna: 90 urteko memoria Basaburuan
Basaburuko Ahaztuak-en taupada irmo eta oroimen bizitik, uko egiten diogu denborak egiaren arrastoa ezabatzeari.
Ez dugu ahazten uztailaren 18an, duela laurogeita hamar urte, estatu-kolpe baten itzalak gure lurra ilundu zuela. Egun hartan, estatu-kolpe basati eta kalkulatua herri baten askatasunaren aurka altxatu zen. Elizaren eta bankaren sektore atzerakoienek, lurjabeek, jauntxoek eta burgesia handiak, alderdi tradizionalisten, monarkikoen eta faxisten eskutik, ilunpetan emandako konplota izan zen. Militar ustelek eramandako armada baten zati batek traizioa egin zuen, potentzia totalitarioen — Alemania nazia, Italia faxista eta Portugal diktatoriala — arnasa konplizearekin, mendebaldeko demokrazien begirada nagiaren eta isiltasun hotzaren aurrean.
Ahanzturaren zauri irekiak
Laurogeita hamar urte igaro dira, eta krimen haien oihartzunak justiziaren zain dirau. Zigorgabetasunak gure historiaren pisua du: gure historiaren sustraiak diren ehun milaka gizon-emakumek, mundu zuzenago batekin amets egin zutenek, ahazturaren erbestean harrapatuta jarraitzen dute, hobi komunen eta sasiz estalitako areken babesgabetasunera botata. Haien ausentziak lurrean min ematen duen bitartean, borreroek eta haien konplizeek ohoreak dituzte oraindik, eta beren izenekin zikintzen dituzte gaur gure seme-alabak ibiltzen diren kale eta plazak, denborak oinazea zuritu ahal izango balu bezala.
Hemen, Basaburuan, gure bailara maitean, agian ohiturak edo denboraren joanak begiak estali dizkigute, gure errebeldia lokartuz, gure paisaiak oraindik zauritzen dituen sinbologia frankista horren aurrean. Zapalkuntza-sinboloek gogorarazten digute ahanzturak borroka isilak irabazten jarraitzen duela besoak gurutzatuta edukiz gero.
Hitzordua, gure duintasunarekin
Baina oroimena beti ernatzen den hazia da. Horregatik, datorren larunbatean, uztailaren 18an, arratsaldeko 5etan, bailara osoari Erbitin biltzeko deia egiten diogu. Gure kaleak sinbologia frankistatik garbitzeko eta, batez ere, memoria sendatzeko elkartuko gara.
Ondoren, merezi duten samurtasunarekin, lore eskaintza egingo diegu Nemesio Delgado maisuari, Javier Iturbide medikuari eta Miguel Arano gudariari. Haien izenetan, altxamendu faxistaren urradura jasan zuten gure haraneko berrogei arima baino gehiago besarkatuko ditugu.
Basaburuko Ahaztuak elkarteak berretsi egiten du gaur historia ehuntzen jarraitzeko konpromiso hautsezina, egia lurpetik ateraz, justizia zabalduz eta gure herritarren bihotzean beti izan behar zuten ohore- eta duintasun-lekua bizilagunei itzuliz.
Faxismoa inoiz ez gehiago!
